اختلال در تنگه هرمز و تحمیل هزینه سوخت فسیلی به مصرفکنندگان
کوالالامپور/ خبرگزاری صدا و سیما — سه شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵: بحران اخیر در تنگه هرمز بار دیگر نشان داد که اقتصاد جهانی برخلاف شعارهای بینالمللی، هنوز بهطور عمیق با نفت و گاز گره خورده است. در حالی که بسیاری از دولتها بر تسریع گذار به انرژیهای پاک (Energy Transition) و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی (Fossil Fuels) تأکید دارند. تحولات ژئوپلیتیک اخیر، واقعیتهای ساختاری دیگری را دیکته میکند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما از کوالالامپور، شبکه سی ان ای (CNA) سنگاپور در تحلیلی به بررسی ابعاد این رخداد پرداخت. این تحلیل نشان داد که حذف سوختهای فسیلی، فرایندی بسیار پیچیده، زمانبر و کاملاً وابسته به تحولات فناوری و ژئوپلیتیکی است.
پیامدهای اقتصادی بحران تنگه هرمز بر زنجیره تأمین جهانی
اختلال طولانیمدت در یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان، شوکهای گستردهای را به بازارهای سوخت، قیمت برق، مسیرهای کشتیرانی و زنجیرههای تأمین صنعتی وارد کرد. این بحران، واقعیتی ناخوشایند را برجسته میکند: جهان همچنان فراتر از حوزه برق و حملونقل، وابستگی حیاتی به مشتقات نفتی دارد.
نفت و گاز تنها منابع سوختی نیستند، بلکه بهعنوان مواد اولیه (Feedstock) در صنایع زیر به کار میروند:
-
تولید پلاستیک و محصولات پتروشیمی
-
کودهای شیمیایی و مواد شیمیایی صنعتی
-
داروسازی و منسوجات مصنوعی
بنابراین، هرگونه اختلال در عرضه، فوراً به کالاهای مصرفی سرایت میکند. به عنوان نمونه، شرکت ژاپنی تولیدکننده تنقلات «کالبی» (Calbee) اخیراً اعلام کرد به دلیل کمبود مواد نفتپایه مورد استفاده در جوهرهای چاپ، مجبور شده بستهبندی چند محصول خود را به رنگ سیاه و سفید تغییر دهد.
نشست اقلیمی سانتا مارتا و غیبت قدرتهای بزرگ انرژی
گفتگوهای اخیر اقلیمی در سانتا مارتای کلمبیا نیز این چالشها را تقویت کرد. این نشست با هدف عبور از بنبست مذاکرات اجلاسهای اقلیمی سازمان ملل متحد (COP) و با حضور بیش از ۵۰ دولت برگزار شد تا روند گذار از سوختهای فسیلی را سرعت ببخشد.
در این مذاکرات، موضوعاتی همچون امنیت انرژی (Energy Security) و تابآوری اقتصادی بررسی شد. با این حال، غیبت ایالات متحده و چین، محدودیت شدید مذاکرات جهانی را در غیاب قدرتهای بزرگ اقتصادی نشان داد. این امر ثابت میکند که کنار گذاشتن سوختهای فسیلی بسیار پیچیدهتر از اجرای سیاستهای سبزِ سطحی، مانند توسعه خودروهای برقی یا پنلهای خورشیدی است.
چالشهای جایگزینی هیدروژن و سوختهای کمکربن
اگرچه جایگزینهای کمکربن مانند سوختهای زیستی (Biofuels) و هیدروژن در حال ظهور هستند، اما این گزینهها با ۳ چالش عمده روبهرو هستند:
-
هزینه بسیار بالا
-
نبود زیرساختهای توزیع کافی
-
محدودیت شدید در مقیاسپذیری تولید
بحران سوخت جت در صنعت هوانوردی اروپا
صنعت هوانوردی نمونهای روشن از این بنبست ساختاری است. این صنعت همچنان وابستگی شدیدی به سوخت جت مبتنی بر نفت خام دارد. اختلال در تنگه هرمز در خاورمیانه باعث صدور هشدارهایی درباره احتمال کمبود سوخت جت و لغو گسترده پروازها در فصل سفرهای تابستانی اروپا شد.
اگرچه سوخت پایدار هوانوردی (SAF – Sustainable Aviation Fuel) که از منابع تجدیدپذیر تولید میشود راهحلی برای این مشکل است، اما تولید محدود و هزینه بالای آن مانع از توسعهاش شده است؛ به طوری که بیشتر هواپیماهای تجاری کنونی در حال حاضر تنها مجاز به استفاده از ترکیبی حداکثر ۵۰ درصدی از سوخت SAF هستند.
