دوراهی استراتژیک جنوبشرق آسیا در سایه سیاستهای آمریکا
در حالی که پیامدهای اقتصادی جنگ در غرب آسیا تحت رهبری دونالد ترامپ فشارهای بیسابقهای بر بازارهای جهانی وارد کرده، کشورهای جنوبشرق آسیا با دوراهی دشوار «همکاری اقتصادی» در برابر «ریسکهای ژئوپلیتیک» روبهرو شدهاند. در این میان، ایالات متحده در حال پیگیری نوعی حضور آرامتر و متمرکز بر اقتصاد در جزیره لوزون فیلیپین است تا نفوذ خود را بازتعریف کند.
پیشبرد ابتکارات اقتصادی در دوره ترامپ
برخلاف پیشبینیهای اولیه مبنی بر کاهش نفوذ آمریکا در منطقه پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، ابتکاراتی نظیر «کریدور اقتصادی لوزون» همچنان فعال است. تصویب کمکهای مالی برای توسعه این کریدور و اعلام ایجاد یک مجتمع صنعتی بزرگ در «نیو کلارک سیتی»، نشان میدهد واشنگتن همچنان بر جذب سرمایهگذاری و توسعه زیرساختهای فناوری در فیلیپین متمرکز است.
ورود به ائتلافهای فناوری و زنجیره تأمین
فیلیپین با پیوستن به طرح «پکس سیلیکا» – ائتلافی به رهبری آمریکا برای امنیت زنجیره تأمین هوش مصنوعی – گام مهمی در جهت کاهش وابستگی به چین برداشت. این مشارکت علاوه بر کمک به امنیت اقتصادی آمریکا، فرصتی استثنایی برای مانیل جهت ارتقای جایگاه خود در زنجیره ارزش فناوری و بهرهبرداری شرکتهای آمریکایی از منابع معدنی فیلیپین فراهم کرده است.
تعادل میان همکاریهای دفاعی و اقتصادی
روابط آمریکا و فیلیپین طی ۱۶ سال گذشته عمدتاً بر محور مسائل امنیتی و مقابله با بحرانهای دریایی متمرکز بود. اکنون در حال گذار به سمت امنیت اقتصادی است. اگرچه گسترش تأسیسات نظامی آمریکا در فیلیپین و افزایش فروش تسلیحات ادامه دارد. با این حال مسئولان مانیل تأکید دارند که این توافقهای دفاعی بدون زیرساختهای اقتصادی پایدار، عملاً بیمعنی خواهد بود.
نقش ژاپن و رقابت در پروژههای زیرساختی
علاوه بر آمریکا، ژاپن نیز مشارکت فعالی در کریدور اقتصادی لوزون دارد. پروژه راهآهن عظیم سابیک-کلارک-مانیلا-باتانگاس که با حمایت مشترک توکیو و واشنگتن کلید خورده، جایگزین طرحهای شکستخورده با حمایت چین شده است؛ اقدامی که نشاندهنده تلاش برای ایجاد هابهای صنعتی پیشرفته و مدلهای مشابه برای سایر کشورهای منطقه است.
چالشهای سیاسی و ریسک رویکردهای ترامپ
با وجود مزایای اقتصادی، نگرانیهای عمیقی درباره نوسانات سیاسی واشنگتن وجود دارد؛ چرا که ترامپ ممکن است از روابط تجاری به عنوان ابزاری برای فشار و امتیازگیری استفاده کند. از سوی دیگر، وابستگی فیلیپین به انرژی خاورمیانه و نبود حمایت کافی از سوی واشنگتن برای حل بحرانهای داخلی، منجر به انتقادات تند قانونگذاران فیلیپینی شده است.
آینده روابط و رویکرد کشورهای منطقه
فیلیپین در حال حاضر قربانی جنگی است که خود در آن نقشی نداشته و این وضعیت نمادِ دوراهی استراتژیک کل منطقه است. در آینده، اگرچه همکاری با آمریکا ادامه خواهد یافت. اما کشورهای جنوبشرق آسیا احتمالاً به سمت ایجاد تعادل میان واشنگتن و پکن حرکت خواهند کرد، تا با طراحی مسیرهای مستقل، منافع ملی خود را در برابر فشارهای احتمالی حفظ کنند.
